klein lettertype groot lettertype groter lettertype
 Veilig en gezond drinkwater voor paarden
Minimize

Veilig en gezond drinkwater voor paarden

door Hugo Boon, adviseur bij de Bodemkundige Dienst van België

Kent u de kwaliteit van het drinkwater voor uw paarden? Een paard krijgt dagelijks wel zijn water via leidingwater, putwater, bronwater, slootwater. Maar, volgen we de kwaliteit van dit water zo goed op als de kwaliteit van zijn voer?

Veilig, zuiver en smakelijk drinkwater is voor ieder levend wezen van levensbelang. De dagelijkse waterbehoefte van een paard ligt tussen de 20 en 80 liter. De waterbehoefte van een pony ligt rond de 25 liter per dag. Dagelijks verliest een paard grote hoeveelheden water o.a. door zweten en het uitscheiden van mest en urine. Het is dus belangrijk dat paarden altijd over voldoende vers drinkwater beschikken. De dagelijkse behoefte aan water is o.a. afhankelijk van de grootte van het dier, afhankelijk van de te leveren inspanningen, de samenstelling van het voer (sommige voeders zoals vers gras bevatten tot 80%), de buitentemperatuur.

Het optreden van ziekteverschijnselen zoals spijsverteringsstoornissen, vergiftiging, het plots niet meer willen drinken of veel minder drinken door de dieren kan ook zijn oorsprong vinden in een verandering van de kwaliteit van het water. Dit kan verder besproken worden met de veerarts om tot een doelgericht wateronderzoek te komen

Water is ook een leverancier van noodzakelijke voedingsstoffen zoals mineralen . Bepaalde mineralen vinden we in relatief grote hoeveelheden terug in planten, dieren en eventueel water (hoofdelementen) en zijn ook in grotere hoeveelheden nodig voor paarden. De voornaamste hoofdelementen zijn fosfor, calcium, natrium, kalium, chloor, magnesium. Behalve de hoofdelementen zijn er ook spoorelementen die slechts in kleine hoeveelheden aanwezig zijn. Ze spelen echter ook een essentiële rol in bepaalde lichaamsprocessen. Belangrijke spoorelementen zijn ijzer, koper, kobalt, mangaan, zink, jodium, selenium. Een tekort veroorzaakt een blokkade of afname van de werking van verschillende metabolische processen. Daardoor kunnen er ook ziekteverschijnselen of prestatieverminderingen waargenomen worden. Maar naast een tekort kan er ook een overmaat optreden. Er kan een onevenwicht optreden in de ganse voeding.

Het is daarom belangrijk dat de kwaliteit van het water goed opgevolgd worden zowel als aanvoer van noodzakelijke voedingsstoffen als het vaststellen van de aanwezigheid van te hoge gehalten. De kwaliteit van water wordt beoordeeld op basis van: 1) organoleptische: kenmerken zoals geur, smaak, kleur, helderheid Deze eerste controle gebeurt best door uzelf bij het geven van het water. Een visuele verandering van het water, neerslag in het water, een geur enz..vragen een verder onderzoek. Sommige verontreinigingen kunt u pas zien als het water een tijdje heeft stilgestaan. Neem daarom af en toe eens wat water in een fles en laat die een kwartiertje staan en controleer dan de fles op verkleuring, bezinksel. In belang van verder onderzoek is het belangrijk dat u noteert welke, wanneer en waar deze verschijnselen optreden. 2) Scheikundige parameters: zoals o.a. nitraat, nitriet, ammonium, ijzer, mangaan, pH, sulfaat, zouten, hardheid, zware metalen, enz… Bij wateronderzoek wordt de meeste aandacht geschonken aan te hoge concentraties van bepaalde parameters. 3) Bacteriologisch onderzoek: zoals o.a. kiemgetal, colibacteriën, E.coli, enterococcen, Salmonella, Clostridium. De te onderzoeken parameters en vooral de frequentie van analyse dienen aangepast te worden aan de oorsprong van het water. Kwaliteit van de waterverstrekking aan paarden Voor alle soorten water geldt dat de algemene hygiënische toestand van de drinkwaterplaats moet in orde zijn. Een aantal algemeen te nemen voorzorgsmaatregelen zijn: -voorkom dat dierlijke uitwerpselen kunnen terecht komen in de waterbak -zorg voor goede doorstroming van het water, vermijd dat water te lang tijd blijft stilstaan in bak (beperkt bacteriegroei, neerslag in bak). -voorkom roestvorming -let op met slijtage bij zinken bakken voor zinkovermaat in het water Daarom is een regelmatige reiniging van de drinkwaterbak noodzakelijk. Daarnaast moet de weg die het water volgt vanaf binnenkomen water (leidingwater), pomp (putwater), bron of sloot tot aan de drinkplaats van de dieren opgevolgd worden. Er kunnen na dit punt tot aan de drinkbak van het water veranderingen van de kwaliteit van het water optreden door: -aanwezigheid van expansievat, boiler. Hierin kan zich neerslag vormen en eventuele bacterievorming. -oude metalen leidingen gevaar voor verontreiniging met zware metalen -het gebruik van een waterverzachter (zie verder bij hardheid water) -de aanwezigheid van mestput, septische put in de buurt van het waterleidingsnet, gevaar voor bacteriologische besmetting en of verhoging nitraatgehalte. Welk water is het best geschikt en wat te controleren? 1) Leidingwater Het meest veilige water is leidingwater, dit omdat leidingwater wettelijk moet voldoen aan strenge wettelijke normen voor menselijk gebruik en ook permanent gecontroleerd wordt. De kwaliteit van het leidingwater is maar gegarandeerd door de watermaatschappij tot aan het binnenkomen van het water. Hou daarom rekening met bovenstaand punt i.v.m. de weg die het water volgt. Het voornaamste probleem van leidingwater is dikwijls de hogere hardheid van dit water. De hardheid van water is te wijten aan het gehalte aan calcium en magnesium aanwezig in het water. De hardheid van water wordt uitgedrukt in Franse of Duitse graden. Bij te hoge hardheid bestaat er: -gevaar van kalkafzetting in de leidingen, wat tot verstoppingen en schade aan toestellen aanleiding geeft. -invloed op de werking van geneesmiddelen (te bespreken met uw veearts). Op basis van een analyse van het water kan beslist worden tot het plaatsen van een waterontharder. Deze analyse omvat een meting van het totale calcium- en magnesiumgehalte van het water. Hieruit wordt dan de totale hardheid berekend. Bij gebruik van een waterontharder is het ook wenselijk regelmatig de hardheid te controleren en afhankelijk van de gebruikte wateronthardingsmethode bijkomende scheikundige parameters. Deze analyse heeft tot doel de optimale werking van de waterontharder te controleren. Bij een te sterke ontharding kan: -corrosie (interne aantasting van leidingen en toestellen) optreden. -smaak van het water wijzigen afhankelijk de gebruikte methode (bv; stijging natriumgehalte). -te hoge aanwezigheid van kalium, chloride. 2) Putwater Het gebruik van water van eigen winning via put is goedkoper dan leidingwater. De verantwoordelijkheid van de kwaliteit van dit water ligt bij u. Daarom moet de kwaliteit van dit water via regelmatige analyses opgevolgd worden. De kwaliteit van putwater kan sterk variëren van plaats tot plaats en van de diepte van de put. Bij de frequentie van de analyses moet rekening gehouden worden met de diepte van de put. Bij ondiepe putten (tot 15 à 20 meter) is er veel meer kans op water van mindere kwaliteit door o.a. verhoogd nitraat-, nitrietgehalte en bacteriologische verontreiniging. Diepere putten leveren meestal goed water af. Het best wordt een nieuwe put geboord tot onder een ondoordringbare kleilaag. De meest voorkomende problemen bij diepe putten zijn: -een te hoog ijzergehalte. Naast gezondheidsaspecten zoals diarree, verdringing koper, minder wateropname door invloed op smaak houdt een te hoog ijzergehalte ook een gevaar in voor verstopping van de toestellen, leidingen enz… -een te hoog mangaangehalte. Vooral een gevaar voor verstopping van leidingen, toestellen -een te hoog fluoridegehalte -de corrosieve werking (interne aantasting van leidingen en toestellen) -een te hoog gehalte aan natrium, chloride -een hoog ammoniumgehalte. Om op deze en nog andere vragen een antwoord te kunnen geven is het noodzakelijk dat bij slaan van een nieuwe put, het gebruiken van een put zonder kennis van de kwaliteit van dit water op regelmatige tijdstippen de kwaliteit van dit water gecontroleerd wordt. Hiervoor heeft De Bodemkundige Dienst van België een analysepakket samengesteld van de belangrijkste parameters. Dit pakket omvat: -Bacteriologisch gedeelte: totaal kiemgetal 22°C, 37°C, colibacteriën, enterococcen, E.Coli -Scheikundig gedeelte:pH, EC, chloride, ammonium, nitraat, nitriet, sulfaat, calcium, magnesium, natrium, kalium, fosfor, koper, zink, ijzer, mangaan, alkaliniteit, totale hardheid, oxydeerbaarheid. Daarna is het wenselijk om jaarlijks te controleren op E.coli, ammonium, nitraat, ijzer, mangaan, natrium, chloride, sulfaat. Indien u in het kader van de reglementering van de grondwaterwinning (Vlarem II) een analyse moet uitvoeren sluiten deze analyses kort aan bij bovenstaande paketten. Deze analyses worden steeds beoordeeld voor zowel menselijk als dierlijk gebruik. Bij het slaan van een nieuwe put wordt best minimum 4 maanden gewacht om een staalname uit te voeren. 3) Oppervlaktewater Het gaat hier over beekwater, vijverwater. Dit soort water vormt mogelijks een groot gezondheidsrisico omdat er lozingen kunnen in gebeuren, water afkomstig van wegen inloopt, mest, pesticiden enz.. Het gebruik van dit water als drinkwater is af te raden. Indien u het toch wenst te gebruiken moet u zeer goed de kwaliteit opvolgen. Zelfs al is je beek puur natuur en tref je langs de kant geen enkele bron van vervuiling aan dan nog is waakzaamheid geboden. In water waar veel afgestorven planten liggen of waar op de bodem een dikke sliblaag zit, zal de beek verontreinigd geraken door rottingsprocessen. Er bestaat ook gevaar voor de aanwezigheid van blauwalgen (vooral in zomermaanden) en gevaar voor salmonella besmetting. Een goede visuele opvolging van het water en een kennis van de afkomst van het water is dan ook onontbeerlijk. Wat de te analyseren parameters betreft moeten minimaal de analyses van putwater uitgevoerd worden aangevuld met onderzoek naar Salmonella, Clostridium perfringens , lood, arseen, cadmium, kwik, chroom, nikkel. Staalname en ontleding van het water De Bodemkundige Dienst van België is een erkend laboratorium voor de staalname en analyses van water. Een staalname moet steeds uitgevoerd worden volgens een duidelijk werkvoorschrift. Dit houdt in een staalname in zuivere omstandigheden (ontsmetten staalnamepunt), het gebruiken van de juiste recipiënten afhankelijk van de te analyseren parameters, koel bewaren en binnen de 24 uur binnenbrengen in het labo. Wij beschikken over gans het land over erkende staalnemers. Bij de analyseuitslag wordt steeds een beoordeling geven t.o.v. de bestaande normen. Na samenspraak met u en de veearts kan er een specifiek aangepast onderzoek uitgevoerd worden. Combineren van analyses Op dit ogenblik moeten in het kader van de wetgeving of controleorganismen reeds heel wat wateranalyses uitgevoerd worden. Wij streven er dan ook naar om zoveel mogelijk analyses te integreren en mits enkele bijkomende bepalingen te komen tot een volledig pakket. Om al uw analyses efficiënt te gebruiken en de kwaliteit van het water op te volgen zal bij het eerste bezoek van onze staalnemer een uitgebreid waterdossier over uw bedrijf opgesteld worden. Boon Hugo Adviseur Bodemkundige Dienst van België 25/03/2010
Bezoekers vandaag: 1275   Aantal bezoekers momenteel on-line: 68